वालि-सुग्रीव-जन्म. Built from structured/verses.jsonl. Rows are monotone-aligned half-verse/pāda-like units split at । and ॥, so verse-number boundary differences can appear as inserted or shifted line rows.
119 aligned line rows across 7 source streams.
gr 119 lines
| # | gor-kn | gor-hi | crit | gr | dr-mula | gr-iitk | iitk |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 7.3p.1.1प्रक्षिप्तेषु प्रथमः सर्गः ॥ १ ॥ | ||||||
| 2 | 7.3p.1.1aएतच्छ्रुत्वा तु निखिलं राघवोऽगस्त्यमब्रवीत् । | ||||||
| 3 | 7.3p.1.1bय एषर्क्षरजा नाम वालिसुग्रीवयोः पिता ॥ १ ॥ | ||||||
| 4 | 7.3p.1.2aजननी का च भगवन्न त्वया परिकीर्तिता । | ||||||
| 5 | 7.3p.1.2bवालिसुग्रीवयोर्ब्रह्मन्माता मे नामतः कुतः । | ||||||
| 6 | 7.3p.1.2cएतद्बह्मन्समाचक्ष्व कौतूहलमिदं हि नः ॥ २ ॥ | ||||||
| 7 | 7.3p.1.3स प्रोक्तो राघवेणैवमगस्त्यो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३ ॥ | ||||||
| 8 | 7.3p.1.4aशृणु राम कथामेतां यथापूर्वं समासतः । | ||||||
| 9 | 7.3p.1.4bनारदः कथयामास ममाश्रममुपागतः ॥ ४ ॥ | ||||||
| 10 | 7.3p.1.5aकदाचिदटमानोसावतिथित्वमुपागतः । | ||||||
| 11 | 7.3p.1.5bअर्चितस्तु यथान्यायं विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ ५ ॥ | ||||||
| 12 | 7.3p.1.6aसुखासीनः कथां त्वेनां मया पृष्टः स कौतुकात् । | ||||||
| 13 | 7.3p.1.6bकथयामास धर्मात्मा महर्षे श्रूयतामिति ॥ ६ ॥ | ||||||
| 14 | 7.3p.1.7aमेरुर्नगवरः श्रीमाञ्जाम्बूनदमयः शुभः । | ||||||
| 15 | 7.3p.1.7bतस्य यन्मध्यमं शङ्गं सर्वदैवतपूजितम् ॥ ७ ॥ | ||||||
| 16 | 7.3p.1.8aतस्मिन्दिव्या सभा रम्या ब्राह्मी या शतयोजना । | ||||||
| 17 | 7.3p.1.8bतस्यामास्ते सदा देवः पद्मयोनिश्चतुर्मुखः ॥ ८ ॥ | ||||||
| 18 | 7.3p.1.9aयोगमभ्यसतस्तस्य नेत्राभ्यां यद्रसोस्रवत् । | ||||||
| 19 | 7.3p.1.9bतद्गृहीतं भगवता पाणिना चर्चितं तु तत् ॥ ९ ॥ | ||||||
| 20 | 7.3p.1.10aनिक्षिप्तमात्रं तद्भूमौ ब्रह्मणा लोककर्तॄणा । | ||||||
| 21 | 7.3p.1.10bतसिन्नश्रुकणे राम वानरः संबभूव ह ॥ १० ॥ | ||||||
| 22 | 7.3p.1.11aउत्पन्नमात्रस्तु तदा वानरश्च नरोत्तम । | ||||||
| 23 | 7.3p.1.11bसमाश्वास्य प्रियैर्वाक्यैरुक्तः किल महात्मना ॥ ११ ॥ | ||||||
| 24 | 7.3p.1.12aपश्य शैलं सुविस्तीर्णं सुरैरध्युपितं तदा । | ||||||
| 25 | 7.3p.1.12bतस्मिन्रम्ये गिरिवरे बहुमूलफलाशनः ॥ १२ ॥ | ||||||
| 26 | 7.3p.1.13aममान्तिकचरो नित्यं भव वानरपुङ्गव । | ||||||
| 27 | 7.3p.1.13bकंचित्कालमिहास्स्व त्वं तव श्रेयो भविष्यति ॥ १३ ॥ | ||||||
| 28 | 7.3p.1.14aएवमुक्तः स चैतेन ब्रह्मणा वानरोत्तमः । | ||||||
| 29 | 7.3p.1.14bप्रणम्य शिरसा पादौ देवदेवस्य राघव । | ||||||
| 30 | 7.3p.1.14cउक्तवाल्ँलोककर्तारमादिदेवं जगद्गुरुम् ॥ १४ ॥ | ||||||
| 31 | 7.3p.1.15aयथाऽऽज्ञापयसे देव स्थितोऽहं तव शासने । | ||||||
| 32 | 7.3p.1.15bएवमुक्त्वा हरिर्देवं ययौ हृष्टमनास्तदा ॥ १५ ॥ | ||||||
| 33 | 7.3p.1.16aस तदा द्रुमषण्डेषु फलपुष्पधनेषु च । | ||||||
| 34 | 7.3p.1.16bब्रह्मप्रतिबलः शैध्र्ये बने फलकृताशनः ॥ १६ ॥ | ||||||
| 35 | 7.3p.1.17aक्वचिन्मधूनि मुख्यानि चिन्वन्पुष्पाण्यनेकशः । | ||||||
| 36 | 7.3p.1.17bदिनेदिने च सायान्हे ब्रह्मणोन्तिकमागमत् ॥ १७ ॥ | ||||||
| 37 | 7.3p.1.18aगृहीत्वा राम मुख्यानि पुष्पाणि च फलानि च । | ||||||
| 38 | 7.3p.1.18bब्रह्मणो देवदेवस्य पादमूले न्यवेदयत् ॥ १८ ॥ | ||||||
| 39 | 7.3p.1.19एवं तस्य गतः कालो बहुः पर्यटतो गिरिम् ॥ १९ ॥ | ||||||
| 40 | 7.3p.1.20aकस्यचित्त्वथ कालस्य समतीतस्य राघव । | ||||||
| 41 | 7.3p.1.20bऋक्षराड्वानरश्रेष्ठस्तृष्णया परिपीडितः ॥ २० ॥ | ||||||
| 42 | 7.3p.1.21aउत्तरं मेरुशिखरं गतस्तत्र च दृष्टवान् । | ||||||
| 43 | 7.3p.1.21bनानाविहङ्गसंघुष्टं प्रसन्नसलिलं सरः ॥ २१ ॥ | ||||||
| 44 | 7.3p.1.22aचलत्केसरमात्मानं कृत्वा तस्य तटे स्थितः । | ||||||
| 45 | 7.3p.1.22bददर्श तस्मिन्त्सरसि वक्त्रच्छायामथात्मनः ॥ २२ ॥ | ||||||
| 46 | 7.3p.1.23aकोऽयमस्मिन्मम रिपुर्वसत्यन्तर्जले महान् । | ||||||
| 47 | 7.3p.1.23bरूपं चान्तर्गतं तत्र वीक्ष्य तत्पाथसो हरिः ॥ २३ ॥ | ||||||
| 48 | 7.3p.1.24aक्रोधाविष्टमना ह्येष नियतं माऽवमन्यते । | ||||||
| 49 | 7.3p.1.24bतदस्य दुष्टभावस्य कर्तव्यो निग्रहो मया ॥ २४ ॥ | ||||||
| 50 | 7.3p.1.25aएवं संचिन्त्य मनसा स वै वानरचापलात् । | ||||||
| 51 | 7.3p.1.25bआप्लुत्य चापतत्तस्मिन्ह्रदे वानरसत्तमः ॥ २५ ॥ | ||||||
| 52 | 7.3p.1.26aउत्प्लुत्य तस्मात्सरस उत्थितः प्लवगः पुनः । | ||||||
| 53 | 7.3p.1.26bतस्मिन्नेव क्षणे राम स्त्रीत्वं प्राप स वानरः ॥ २६ ॥ | ||||||
| 54 | 7.3p.1.27aमनोज्ञरूपा सा नारी लावण्यललिता शुभा । | ||||||
| 55 | 7.3p.1.27bविस्तीर्णजघना सुभ्रूर्नीलकुञ्चितसूर्धजा ॥ २७ ॥ | ||||||
| 56 | 7.3p.1.28aमुग्धा सस्मितवक्त्रा च पीनस्तनतटा शुभा । | ||||||
| 57 | 7.3p.1.28bह्रदतीरस्थिता भाति ऋजुयष्टिर्लता तथा ॥ २८ ॥ | ||||||
| 58 | 7.3p.1.29aत्रैलोक्यसुन्दरी कान्ता सर्वचित्तप्रमाधिनी । | ||||||
| 59 | 7.3p.1.29bलक्ष्मीव पद्मरहिता चन्द्रज्योत्स्नेव निर्मला ॥ २९ ॥ | ||||||
| 60 | 7.3p.1.30aरूपेणाप्यभवत्सा तु श्रीर्गीर्देवी उमा यथा । | ||||||
| 61 | 7.3p.1.30bद्योतयन्ती दिशः सर्वास्तत्राभूत्सा वराङ्गना ॥ ३० ॥ | ||||||
| 62 | 7.3p.1.31aएतस्मिन्नन्तरे देवो निवृत्तः सुरनायकः । | ||||||
| 63 | 7.3p.1.31bपादावुपास्य देवस्य ब्रह्मणस्तेन वै पथा ॥ ३१ ॥ | ||||||
| 64 | 7.3p.1.32aतस्यामेव च वेलायामादित्योपि परिभ्रमन् । | ||||||
| 65 | 7.3p.1.32bतस्मिन्नेव वने सोभूद्यस्मिन्त्सा तनुमध्यमा ॥ ३२ ॥ | ||||||
| 66 | 7.3p.1.33aयुगपत्सा तदा दृष्टा देवाभ्यां सुरसुन्दरी । | ||||||
| 67 | 7.3p.1.33bकन्दर्पवशगौ तौ तु दृष्ट्वा तां संबभूवतुः ॥ ३३ ॥ | ||||||
| 68 | 7.3p.1.34aततः क्षुभितसर्वाङ्गौ सुरेन्द्रतपनावुभौ । | ||||||
| 69 | 7.3p.1.34bतद्रूपमद्भुतं दृष्ट्वा त्याजितौ धैर्यमात्मनः ॥ ३४ ॥ | ||||||
| 70 | 7.3p.1.35aततस्तस्यां सुरेन्द्रेण स्कन्नं शिरसि पातितम् । | ||||||
| 71 | 7.3p.1.35bअनासाद्यैव तां नारीं सन्निवृत्तमथोऽभवत् । | ||||||
| 72 | 7.3p.1.35cततः सा वानरपतिं प्रासूत बलशालिनम् ॥ ३५ ॥ | ||||||
| 73 | 7.3p.1.36aअमोघरेतस्त्वात्तस्य वासवस्य महात्मनः । | ||||||
| 74 | 7.3p.1.36bवालेषु पतितं बीजं वाली नाम बभूव ह ॥ ३६ ॥ | ||||||
| 75 | 7.3p.1.37aभास्करेणापि तस्यां वै कन्दर्पवशवर्तिना । | ||||||
| 76 | 7.3p.1.37bबीजं तु सिक्तं ग्रीवायां विधानमनुवर्तिना । | ||||||
| 77 | 7.3p.1.37cतेनापि सा वरतनुर्नोक्ता किंचिद्वचः शुभम् ॥ ३७ ॥ | ||||||
| 78 | 7.3p.1.38aनिवृत्तमदनश्चाथ सूर्योपि समपद्यत । | ||||||
| 79 | 7.3p.1.38bग्रीवायां पतिते बीजे सुग्रीवः समजायत ॥ ३८ ॥ | ||||||
| 80 | 7.3p.1.39एवमुत्पादितौ वीरौ वानरेन्द्रौ महाबलौ ॥ ३९ ॥ | ||||||
| 81 | 7.3p.1.40aदत्वा तु काञ्चनीं मालां वानरेन्द्रस्य बालिनः । | ||||||
| 82 | 7.3p.1.40bअक्षय्यां गुणसंपूर्णां शक्रस्तु त्रिदिवं ययौ ॥ ४० ॥ | ||||||
| 83 | 7.3p.1.41aसूर्योपि स्वसुतस्यैनं निरूप्य पवनात्मजम् । | ||||||
| 84 | 7.3p.1.41bकृत्येषु व्यवसायेषु जगाम सविताऽम्बरम् ॥ ४१ ॥ | ||||||
| 85 | 7.3p.1.42aतस्यां निशायां व्युष्टायामुदिते च दिवाकरे । | ||||||
| 86 | 7.3p.1.42bस तु वानररूपं तु प्रतिपेदे पुनर्नृप ॥ ४२ ॥ | ||||||
| 87 | 7.3p.1.43aस एव वानरो भूत्वा पुत्रौ स्वस्य प्लवङ्गमौ । | ||||||
| 88 | 7.3p.1.43bपिङ्गेक्षणी हरिवरावपश्यत्कामरूपिणौ ॥ ४३ ॥ | ||||||
| 89 | 7.3p.1.44aमधून्यमृतकल्पानि पायितौ तेन तौ तदा । | ||||||
| 90 | 7.3p.1.44bगृह्य ऋक्षरजास्तौ तु ब्रह्मणोऽन्तिकमागतः ॥ ४४ ॥ | ||||||
| 91 | 7.3p.1.45aदृष्ट्वार्क्षवरजसं पुत्रं ब्रह्मा लोकपितामहः । | ||||||
| 92 | 7.3p.1.45bबहुशः सान्त्वयामास पुत्राभ्यां सहितं हरिम् ॥ ४५ ॥ | ||||||
| 93 | 7.3p.1.46aसान्त्वयित्वा ततः पश्चाद्देवदूतमथादिशत् । | ||||||
| 94 | 7.3p.1.46bगच्छ मद्वचनाद्दूत किष्किन्धां नाम वै शुभाम् ॥ ४६ ॥ | ||||||
| 95 | 7.3p.1.47aसा ह्यस्य गुणसंपन्ना महती च पुरी शुभा । | ||||||
| 96 | 7.3p.1.47bतत्र वानरयूथानि बहूनि निवसन्ति च ॥ ४७ ॥ | ||||||
| 97 | 7.3p.1.48aबहुरत्नसमाकीर्णा वानरैः कामरूपिभिः । | ||||||
| 98 | 7.3p.1.48bपण्यापणवती दुर्गा चातुर्वर्ण्ययुता सदा । | ||||||
| 99 | 7.3p.1.48cविश्वकर्मकृता दिव्या मनियोगाच्च शोभना ॥ ४८ ॥ | ||||||
| 100 | 7.3p.1.49aतत्रर्क्षरजसं पुत्रं सपुत्रं वानरर्षभम् । | ||||||
| 101 | 7.3p.1.49bयूथपालान्समाहूय यांश्चान्यान्प्राकृतान्हरीन् ॥ ४९ ॥ | ||||||
| 102 | 7.3p.1.50aतेषां संभाव्य सर्वेषां मदीयं जनसंसदि । | ||||||
| 103 | 7.3p.1.50bअभिषेचय राजानमारोप्य महदासने ॥ ५० ॥ | ||||||
| 104 | 7.3p.1.51aदृष्टमात्राश्च ते सर्वे वानरेण च धीमता । | ||||||
| 105 | 7.3p.1.51bअस्यर्क्षरजसो नित्यं भविष्यन्ति वशानुगाः ॥ ५१ ॥ | ||||||
| 106 | 7.3p.1.52aइत्येवमुक्ते वचने ब्रह्मणा तु हरीश्वरम् । | ||||||
| 107 | 7.3p.1.52bपुरतःकृत्य दूतोसौ प्रययौ तां पुरीं शुभाम् ॥ ५२ ॥ | ||||||
| 108 | 7.3p.1.53aस प्रविश्यानिलगतिस्तां गुहां वानरोत्तमम् । | ||||||
| 109 | 7.3p.1.53bस्थापयामास राजानं पितामहनियोगतः ॥ ५३ ॥ | ||||||
| 110 | 7.3p.1.54aराज्याभिषेकविधिना स्नातोथाभ्यर्चितस्तदा । | ||||||
| 111 | 7.3p.1.54bस बद्धमुकुट श्रीमानभिषिक्तः स्वलंकृतः ॥ ५४ ॥ | ||||||
| 112 | 7.3p.1.55aआज्ञापयामास हरीन्सर्वान्मुदितमानसः । | ||||||
| 113 | 7.3p.1.55bसप्तद्वीपसमुद्रायां पृथिव्यां ये प्लवङ्गमाः ॥ ५५ ॥ | ||||||
| 114 | 7.3p.1.56aवालिसुग्रीवयोरेव ह्येष त्वृक्षरजाः पिता । | ||||||
| 115 | 7.3p.1.56bजननी चैव तु हरिरित्येतद्भद्रमस्तु ते ॥ ५६ ॥ | ||||||
| 116 | 7.3p.1.57aयश्चैतच्छ्रावयेद्विद्वान्यश्चैतच्छृणुयान्नरः । | ||||||
| 117 | 7.3p.1.57bसिद्ध्यन्ति तस कार्यार्था मनसो हर्षवर्धनाः ॥ ५७ ॥ | ||||||
| 118 | 7.3p.1.58aएतच्च सर्वं कथितं मया विभो प्रविस्तरेणेह यथार्थतस्तव । | ||||||
| 119 | 7.3p.1.58bउत्पत्तिरेषा रजनीचराणामुक्ता तथैवेह हरीश्वराणाम् ॥ ५८ ॥ |